شرح مختصر طرح
به‌منظور حفظ ارزش‌های زیست محیطی، مناطقی را که در اثر آلودگی ناشی ازگرد و غبار معدن سنگ آهن دچار بحران زیست‌محیطی شده اند مورد بررسی قرار گرفته اند. این مناطق شامل مناطق زراعی، سکونت گاهی، نظامی، مناطق حفاظت شده می‌باشد. بااستفاده از اطلاعات مکانی (در قالب سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی) که یکی از مهم‌ترین و حساس‌ترین عوامل تصمیم‌گیری و به‌خصوص تصمیم‌گیری‌های اجتماعی، اقتصادی و سیاسی در زندگی امروزه می‌باشد. پراکنش و محدوده متاثر از آلودگی با توجه به فواصل مشخص تعیین گردیده است. با این وجود بسیاری ازنیازها، اهداف و فعالیت‌های سازمان‌های مختلف زمانی امکانپذیر است که دسترسی به داده‌های مکانی مناسب و یکپارچه میسر باشد. مجموعه سنگ آهن بافق به‌عنوان یکی از مهم‌ترین معادن موجود در کشور در زمینه تولید کانی‌های صنعتی از دیر باز مورد بهره‌برداری قرار گرفته و تا امروز این مورد کماکان ادامه دارد. ولی با توجه به امر توسعه پایدار و توجه به مسایل زیست محیطی تا حدودی پهنه‌های متاثر از آلودگی مورد بررسی قرار نگرفته‌اند و عدم توجه به نکات و مسائل زیست محطی سبب می‌شود تا محیط اطراف بالاخص نواحی سکونت گاهی دچار آسیب‌های جبران‌ناپذیر شوند. در این بررسی با استفاده از مدل‌های تحلیل فضایی اثرات ناشی از فعالیت این معدن تا فواصل و شعاع‌های مختلف در نظر گرفته شده است. محدوده‌های اثر شامل مراکز سکونت گاهی و محدوده‌های تحت حفاظت سازمان محیط‌زیست می‌باشد. در این پژهش پس از آزمایش 63 نمونه خاک منطقه مورد مطالعه به عمق 20-0 سانتی‌متر و بررسی میزان درصد فلزات آهن، فسفر، گوگرد، روی، سیلیس و سرب و همچنین تحلیل‌های واریوگرافی با استفاده از روش‌های کریجینگ و معکوس فاصله برای پهنه‌بندی آلودگی خاک منطقه استفاده شد که نتایج نشان‌دهنده آلودگی خاک در منطقه بدلیل پراکنش ذرات معدنی و سد باطله بوسیله بادهای شمال غربی و غربی است.
دستاوردها
- تعیین دقیق پراکنش مکانی آلودگی ناشی از معدن با استفاده از GIS
- شناسایی بادهای غربی و شمال‌غربی به‌عنوان عامل اصلی انتقال آلودگی به سمت شرق و مناطق مسکونی
- شناسایی سد باطله و انبار کانی‌های پرفسفر به‌عنوان منابع اصلی آلودگی در غرب معدن
- تعیین حدود ۴۰۰ مرکز سکونتگاهی در معرض آلودگی (۱۵۰ مرکز با شدت زیاد و ۲۵۰ مرکز با شدت کم)
- تأیید کارایی بالای روش‌های کریجینگ و IDW در میان‌یابی آلودگی خاک
- عدم مشاهده غلظت بحرانی برای عناصر سرب و روی بر اساس استانداردهای جهانی
- شناسایی آنومالی غیرعادی عنصر گوگرد در شرق منطقه و نیاز به بررسی‌های عمیق‌تر
واريوگرام در جهت اصلي به ترتیب برای داده‌های شاخص آهن، فسفر، گوگرد، سیلیس