شرح مختصر طرح
فرونشست گرد و غبار به طور گسترده در مناطق خشک و نیمه خشک جهان اتفاق می‌افتد. به دلیل ریز بودن و بالا بودن جذب سطحی ذرات گرد و غبار، امکان انتقال آلودگی بالا با اتصال فلزات سنگین به آن‌ها وجود دارد. شهرستان بافق از جمله شهرستان‌های معدنی استان یزد است که معادن مختلف در اطراف آن وجود دارد. این مطالعه با هدف بررسی وضعیت انتشار گرد و غبار ناشی از معدن‌کاری و ارزیابی ریسک اکولوژیکی آن در معدن سنگ آهن چغارت بافق انجام شد. نمونه‌برداری از گرد و غبار به‌صورت فصلی (از بهار ۱۴۰۰ تا زمستان ۱۴۰۰) در ۳۰ نقطه با استفاده از تله‌های رسوب‌گیر انجام گرفت. همچنین یک بار نمونه‌برداری از خاک سطحی مجاور مناطق نمونه‌برداری گرد و غبار صورت پذیرفت. غلظت عناصر سنگین و خصوصیات شیمیایی در گرد و غبار و خاک سطحی اندازه‌گیری شد و شاخص‌های ارزیابی آلودگی شامل شاخص بار آلودگی (PLI)، درجه آلودگی (Cd)، فاکتور آلودگی(CF)، شاخص خطر اکولوژیک بالقوه (ER) و خطر محیط زیستی (RI) محاسبه گردید.
دستاوردها
- تعیین فراوانی و ترتیب غلظت سالانه عناصر سنگین در گرد و غبار منطقه و پیامدهای محیط‌زیستی و سلامتی آن‌ها
- کم یا متوسط بودن ریسک محیط‌زیستی و اکولوژیک منطقه
- اثبات بالاتر بودن غلظت اکثر عناصر سنگین در گرد و غبار نسبت به خاک سطحی (به جز آرسنیک و منگنز)
- تعیین فصل تابستان به‌عنوان فصل با بیشترین غلظت عناصر سنگین در گرد و غبار
- قرارگیری منطقه در طبقه آلودگی بسیار کم تا متوسط برای اکثر فلزات بر اساس شاخص‌های ارزیابی
- اثبات تأثیرپذیری پراکنش مکانی و زمانی فلزات سنگین از عوامل اقلیمی و جهت باد غالب منطقه
- تأیید نقش فعالیت‌های معدن‌کاری در انتشار عناصر سنگین در خاک و گرد و غبار اطراف معدن چغارت
