شرح مختصر طرح
سنگاب‌ها چاله‌های سنگی طبیعی هستند که در مناطق بیابانی کوهستانی بافق، آب باران را به دلیل نفوذناپذیر بودن چاله‌ها در مدتی از سال در خود ذخیره کرده و به‌عنوان منبع حیاتی آب شیرین برای وحوش، دام اهلی و رهگذران محسوب می‌شوند. توان نگهداری با حفظ کیفیت آب در چاله‌ها علاوه برشکل و جنس سنگاب به شرایط توپوگرافی آن ناحیه نیز مرتبط است. این پژوهش با هدف تهیه شناسنامه سنگاب‌های استان یزد و امکان‌سنجی معرفی سنگاب‌های شاخص به‌عنوان اثر طبیعی ملی، در فاز اول در شهرستان بافق و با مشارکت شرکت سنگ آهن مرکزی انجام شده است. در این پژوهش، ویژگی‌های زمین‌شناسی، شیمیایی و هیدرولوژیکی تعدادی از سنگاب‌های شاخص منطقه بافق (مانند پیر قطرم، دره حوضین، ندز، بیشه در، دره گوشین و آریز) مورد بررسی قرار گرفت. روش‌کار شامل نمونه‌برداری از آب و سنگ، آنالیز شیمیایی آب (هدایت الکتریکی، اسیدیته و محتوای یونی)، آنالیز عنصری سنگ به روش فلوئورسنس اشعه ایکس، مطالعات مقاطع نازک و میکروسکوپ الکترونی و بررسی‌های میدانی و تصاویر ماهواره‌ای بود.
دستاوردها
- دستاوردها شناسایی و معرفی سنگاب‌ها به‌عنوان یکی از منابع آبی با اهمیت در بیابان‌های کوهستانی بافق
- تعیین جنس سنگ بستر سنگاب‌ها از نوع آهکی با بافت اسپاریتی و ترکیب غالب کلسیت (66/76 درصد اکسید کلسیم)
- تشخیص ویژگی نفوذناپذیری سنگ بستر سنگاب‌ها به دلیل عدم وجود درز و شکاف
- تعیین تیپ شوری آنیونی کربناتی-سولفاتی-کلریدی و کاتیونی کلسیمی-منیزیمی برای آب سنگاب‌ها
- تعیین سن زمین‌شناسی سنگاب‌ها مربوط به دوره کرتاسه زیرین (بارمین-آپتین) و کواترنر
- تأیید مدل مکان‌یابی سنگاب‌ها با آزمون چهار موقعیت جدید (سوارتوا، آریز، چشمه خری و میش میشو)
